Het verhaal van Eva: Liefde kreeg een andere vorm

Verhalen

“Ik wist het al toen ik vier was,” vertelt Eva. “Moeder worden hoorde gewoon bij mijn toekomst.”

Als klein meisje zag ze het al helemaal voor zich. Ze liep niet rond met een speelgoedbuggy, maar met een echte kinderwagen. En wanneer haar poppen te licht aanvoelden, stopte ze er stenen in zodat ze meer op een echte baby zouden lijken.

Jarenlang dacht Eva daar nauwelijks over na. Waarom zou ze ook? Zoals zoveel vrouwen ging ze ervan uit dat er ooit een moment zou komen waarop alles samen zou vallen: een partner, een gezin en kinderen. Dat die toekomst er anders uit zou zien, kwam simpelweg niet in haar op.

Nu, jaren later, verschijnt er direct een glimlach op haar gezicht wanneer Eva vertelt over de twee meisjes die tegenwoordig een belangrijke plek in haar leven hebben. Ze praat over de kleine momenten die voor veel ouders vanzelfsprekend zijn, maar die voor haar een bijzondere betekenis hebben gekregen.

Eva noemt zichzelf niet hun moeder. Dat is ze ook niet. Die plek is van iemand anders. Toch klinkt er iets van trots door wanneer ze over hen vertelt. Alsof ze op de eerste rij mag meekijken terwijl twee jonge levens zich ontvouwen.
 

Van vanzelfsprekend naar onzeker

Toen ze midden dertig iemand ontmoette met wie ze zich een toekomst kon voorstellen, werd die wens voor het eerst concreet. Niet langer een idee voor later, maar iets wat dichtbij voelde. Haar partner had al een dochter uit een eerdere relatie en vanaf het begin ontstond er een bijzondere band tussen hen. Ze stapte niet alleen een relatie binnen, maar ook een stukje gezinsleven.

Ze genoot van de momenten samen. Van de vanzelfsprekendheid waarmee een kind onderdeel werd van haar dagelijks leven. Hoewel Eva zichzelf nooit als moeder beschouwde, voelde ze wel hoe natuurlijk het haar afging. Juist daardoor groeide ook het verlangen naar een eigen kind. Voor het eerst zag ze haar toekomst helder voor zich.

Toen duidelijk werd dat haar kinderwens binnen de relatie geen gezamenlijke wens zou worden, kwam Eva voor een moeilijke keuze te staan. Ze besloot hulp te zoeken.
 

De emotionele achtbaan van een kinderwens

Wie nooit een fertiliteitstraject heeft doorlopen, ziet vaak vooral de behandelingen, de afspraken en de medische kant. Voor Eva zat de impact juist in alles daaromheen: de haastige ritten naar afspraken tussen haar werk door, het alleen in de wachtkamer zitten, teleurstellende uitslagen verwerken en daarna weer doorgaan alsof er niets gebeurd was.

In de eerste jaren van het traject probeerde Eva haar kinderwens vorm te geven met hulp van een bevriende donor. Een keuze die zorgvuldig en liefdevol voelde, maar in de praktijk veel ingewikkelder bleek dan vooraf te overzien was. Vooral binnen haar relatie bleek het zwaarder dan verwacht om dit traject samen met een andere donor aan te gaan.

“Je gaat gewoon verder,” vertelt ze. “Je denkt: ik doe dit er wel even bij.”

Maar zo eenvoudig was het niet. Iedere poging bracht hoop met zich mee, en iedere teleurstelling vroeg opnieuw iets van haar veerkracht. Daar kwam bij dat het traject niet los stond van de rest van haar leven. Ook privé speelde er veel, onder andere binnen haar familie. Daardoor was er soms nauwelijks ruimte om stil te staan bij wat het allemaal met haar deed.

Achteraf ziet Eva hoe eenzaam dat soms was. Niet omdat er geen mensen om haar heen waren, maar omdat niemand precies voelde hoeveel er telkens op het spel stond.
 

Het verlies dat niemand ziet

Alsof de onzekerheid van het traject nog niet genoeg was, kreeg Eva tijdens die periode ook te maken met miskramen. Daarover praten vindt ze nog steeds lastig. Niet omdat de pijn verdwenen is, maar omdat woorden vaak tekortschieten.

Veel mensen begrijpen het verdriet van een miskraam. Wat minder zichtbaar is, is het verlies dat daarna blijft bestaan. Het verlies van een toekomstbeeld. Van verjaardagen die nooit gevierd worden. Van een kind dat je nooit zult leren fietsen. Van een gezin dat alleen in gedachten heeft bestaan.

“Het gaat niet alleen over een kind,” zegt Eva. “Het gaat ook over alles wat daarbij hoort.”

Na iedere teleurstelling werd ook haar vertrouwen in haar eigen lichaam kleiner. Waar een steekje in haar buik vroeger gewoon buikpijn was, kreeg het nu direct betekenis. Een teken van misschien wel een zwangerschap of juist verlies. Wat ooit vanzelfsprekend voelde, werd een bron van onzekerheid.

Ongewenste kinderloosheid stopt niet wanneer een fertiliteitstraject stopt. Het verdriet verandert van vorm, maar verdwijnt niet. Sommige dagen blijven gevoelig. Bijvoorbeeld Moederdag of wanneer iemand in haar omgeving oma wordt. Op zulke momenten wordt Eva opnieuw geconfronteerd met het toekomstbeeld waarvan ze ooit dacht dat het vanzelfsprekend was.

Volgens Eva wordt dat vaak vergeten. Mensen begrijpen verdriet wanneer iemand overlijdt, bij een scheiding of bij ziekte, maar rouwen om een toekomst die nooit werkelijkheid werd, vinden veel mensen moeilijker te bevatten.

 

Leren loslaten wat nooit kwam

Uiteindelijk kwam het moment waarop Eva moest erkennen dat haar kinderwens waarschijnlijk niet meer in vervulling zou gaan. Dat proces verliep niet van de ene op de andere dag. Acceptatie klinkt vaak alsof er ergens een knop omgaat. Alsof je op een ochtend wakker wordt en vrede hebt met de situatie. Zo werkte het niet.

Lange tijd voelde het verdriet alsof het volledig met haar verweven was. Alsof het niet iets was wat ze meedroeg, maar iets wat ze was geworden. Pas later veranderde dat langzaam.

Het verdriet verdween niet, maar kreeg een andere plek. Niet meer midden in haar leven, maar ernaast. Iets wat nog steeds aanwezig is, maar niet langer alles bepaalt.

Dat betekent niet dat het geen pijn meer doet. Sommige momenten blijven gevoelig. Het verschil is dat die pijn haar leven niet meer volledig beheerst. Er kwam weer ruimte. Ruimte om opnieuw naar de toekomst te kijken. Ruimte om andere mogelijkheden te zien. Ruimte om zichzelf de vraag te stellen wie ze was, los van haar kinderwens.

 

Een andere vorm van moederschap

Toch bracht de ruimte die langzaam ontstond ook iets onverwachts. Via Buurtgezinnen kwam Eva in contact met twee jonge meisjes die inmiddels een belangrijke plek in haar leven innemen. Eva houdt bewust afstand van woorden als ‘moederrol’. Ze wil recht doen aan de plek van hun eigen moeder.

Gaandeweg merkt ze dat de band steeds sterker wordt. Ze helpt met lezen. Gaat mee naar schoolgesprekken. Is aanwezig bij grote en kleine gebeurtenissen. Troost, stimuleert en moedigt aan. Niet vanuit een rol die ze zichzelf toe-eigent, maar vanuit de band die in de loop der tijd is ontstaan.

“Pas toen ik had geaccepteerd dat ik waarschijnlijk geen moeder meer zou worden, kon ik me daarvoor openstellen.”

Ook op andere plekken in haar leven krijgt Eva’s zorgzaamheid vorm. In haar werk als hbo-docent Social Work begeleidt ze jonge mensen van dichtbij. Net als haar werk voor Buurtgezinnen, waarvoor ze veel jonge gezinnen ziet en spreekt. Al kan dat laatste juist soms ook raken aan wat ze zelf zo graag had gewild.

De band met de meisjes blijft daarin een bijzondere plek innemen. Tegelijkertijd is Eva zich bewust van de kwetsbaarheid ervan. Ze zijn niet haar kinderen. Dat besef raakt haar soms nog steeds. Maar het doet niets af aan wat ze voor elkaar betekenen. “Ze hebben echt een plek in mijn hart gekregen.”

 

Vertrouwen in een verhaal dat je niet zelf schrijft

Vandaag kijkt Eva anders naar haar leven dan een paar jaar geleden. Niet omdat alle pijn verdwenen is. Niet omdat ze geen verdriet meer kent. Maar omdat haar blik is veranderd.

Jarenlang keek ze vooral naar wat er ontbrak. Naar wat niet was gelukt. Naar wat ze niet had. Nu ziet ze ook wat er wél is. Werk waar ze energie uit haalt. Mensen om haar heen die haar begrijpen. De meisjes die op haar pad kwamen. De vrijheid om haar leven op haar eigen manier in te richten.

“Ik heb heel lang gedacht: ik heb dit niet, ik heb dat niet. Nu zie ik ook wat er daardoor wel mogelijk is.” Haar leven is anders geworden dan ze ooit had verwacht. Niet beter. Niet slechter. Anders.

In het gesprek met Eva viel op hoe eerlijk ze naar haar eigen verhaal kijkt. Ze gelooft niet in makkelijke antwoorden en zegt niet dat alles ergens goed voor is geweest. Ze zal ook niet beweren dat het verdriet volledig verdwijnt. Maar ze heeft wel geleerd dat een leven anders kan lopen dan je had gehoopt, zonder dat het daardoor minder waardevol wordt.

We vroegen Eva wat ze zou willen meegeven aan vrouwen die nu midden in een kinderwenstraject zitten of moeten leven met ongewenste kinderloosheid. Haar antwoord was duidelijk: “Wees mild voor jezelf. Je hoeft niet alles alleen te dragen.”

Daarmee bedoelt ze vooral: je doet wat je kunt. Het is allemaal niet niks. En als het niet lukt, betekent dat niet dat je tekortschiet of dat het jouw schuld is. Op sommige vragen komt nou eenmaal nooit een antwoord.  Soms komt hulp uit een hoek waar je die niet had verwacht. Het kan heel mooi zijn als je die steun durft toe te laten.

Het meisje met de kinderwagen dacht ooit dat ze precies wist hoe haar toekomst eruit zou zien. De vrouw die nu tegenover je zit, weet dat het leven zich niet laat plannen. Maar juist daarin heeft ze opnieuw vertrouwen gevonden. Niet in de uitkomst. Wel in de weg ernaartoe.

← terug naar nieuwsoverzicht
Lenka Šafaříková
Michelle
Michelle